“Anayasa Değişikliğine İlişkin Yasa Önerisi” Resmi Gazete’de yayımlandı… Amaç yargı süreçlerini hızlandırmak

Cumhuriyet Meclisi’ne Ulusal Birlik Partisi (UBP), Demokrat Parti (DP) ve Yeniden Doğuş Partisi (YDP) milletvekillerinin imzasıyla sunulan “Anayasa Değişikliğine İlişkin Yasa Önerisi” salı günkü Resmi Gazete’de yayımlandı.
Yasa önerisinin Resmi Gazete’de yayımlanmasının ardından, gerçek ve tüzel kişilerin içeriğe ilişkin görüş ve önerilerini 20 gün içinde yazılı olarak Meclis Başkanlığı’na sunabilecekleri belirtildi.
Yasa önerisinin genel gerekçesinde, yargıda uzmanlaşmayı artırmak, yargılama süreçlerini hızlandırmak ve özellikle Yüksek Mahkeme’deki iş yükünün yol açtığı sistemsel tıkanıklıkları gidermek amacıyla çeşitli düzenlemelerin öngörüldüğü ifade edildi.
Öneri kapsamında yargı sisteminin daha etkin ve hızlı işlemesini sağlamak amacıyla dört temel değişiklik planlanıyor.
- Yüksek Mahkeme’nin yargıç sayısı artırılacak
Öneride, Yüksek Mahkeme’nin yargıç sayısının artırılması öngörülüyor.
Hâlihazırda bir başkan ve yedi üyeden oluşan mahkeme yapısının, yapılacak değişiklikle bir başkan ve on üyeden oluşacak şekilde düzenlenmesi, böylece yargıç sayısının 8’den 11’e çıkarılması planlanıyor.
Genel gerekçede bu düzenlemenin, mahkemenin artan iş yükünü dengelemeyi ve karar süreçlerinin daha sağlıklı yürütülmesini amaçladığı belirtilerek, yargıç sayısındaki artışın kararların “daha kısa sürede ve daha kapsamlı değerlendirmelerle alınmasına katkı sağlayacağı” ifade edildi.
Yüksek Mahkeme’nin yalnızca yüksek yargı organı olarak değil, aynı zamanda Anayasa Mahkemesi, Yüksek İdare Mahkemesi ve Yargıtay sıfatlarıyla görev yaptığı; ayrıca Güvenlik Kuvvetleri Yargıtayı olarak görev yapması, Yüksek Adliye Kurulu bünyesindeki idari görevler ve Yüksek Seçim Kurulu aracılığıyla seçimlerin yönetilmesi gibi önemli sorumluluklar üstlendiği hatırlatıldı.
Bu görevler dikkate alındığında yoğun Anayasal sorumlulukların yargıç sayısının artırılmasını zorunlu kıldığı kaydedildi.
-Üç dereceli yargı sistemine geçiş
Öneride ikinci düzenleme olarak hukuk, ceza ve aile davalarında üç dereceli yargı sistemine geçilmesi planlanıyor.
Genel gerekçede, bu sistemle ilk derece, istinaf ve temyiz aşamalarının daha net yapılandırılmasının amaçlandığı ve bunun hukuki denetimi güçlendirerek hatalı kararların daha erken aşamada düzeltilmesini sağlayacağı ifade edildi.
KKTC’de yargılama sisteminin hâlen Kaza Mahkemeleri ile Yargıtay olarak oturum yapan istinaf mahkemeleri üzerinden yürütüldüğü hatırlatılan gerekçede, dünyada birçok ülkede iki dereceli sistemden üç dereceli sisteme geçildiğine dikkat çekildi.
İngiltere, ABD ve Azerbaycan gibi ülkelerde uzun süredir uygulanan bu sistem doğrultusunda, Kaza Mahkemelerinin birinci derece, istinaf mahkemelerinin ikinci derece ve Yargıtay’ın üçüncü derece mahkeme olarak yapılandırılması hedefleniyor.
- Kaza idare mahkemeleri kurulacak
Yasa önerisinin üçüncü düzenlemesi kapsamında kaza idare mahkemelerinin kurulması ve Yüksek İdare Mahkemesi’nin istinaf yetkisinin yeniden düzenlenmesi öngörülüyor.
Gerekçede bu düzenlemenin, idari yargıda uzmanlaşmayı artırmayı ve dosyaların daha etkin ele alınmasını sağlamayı amaçladığı ifade edildi.
Buna göre bazı idari davaların Kaza Mahkemeleri bünyesinde kurulacak Kaza İdare Mahkemelerinde görülmesi planlanıyor.